ایل من، بخارای من
ساعت ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٢/۱۸   کلمات کلیدی:

آن روزها که مردان ایلیاتی به تفنگ و اسب و گوسفندانشان می نازیدند و هم و غم زن ایلیاتی فرزندان ایل و تلاش برای سر پا ایستادن این جامعه بود، در سرتا سر ایلات و عشایر فارس، از ممسنی و بویراحمد گرفته تا انتهای لار و لامرد یک کلاس درس وجود نداشت؛ در عوض کوهستان استوار و دشتهای فراخ و پر چراگاه، به ایلیاتی ها درس همت و آزادگی می داد.

مردمان ایل همچون پرندگان سبک بال سرحد را از پی گرمسیر و ییلاق را از پی قشلاق طی می کردند؛ در یکی از همین کوچهای عشایر قشقایی بود که محمد به دنیا آمد. دوران لذت بخش کودکی را در کنار ایل و اسب و گوسفندان گذراند. هیایویی شد؛ و در مناسبات سیاسی و درگیری های آن دوران حکومت مرکزی با عشایر، محمد هم به شهر رفت. گرچه حضور بچه های کوهستان گرد ایل در شهر مانند پرندگان در قفس بود ولی محمد در این زندگی از دست رفته فرصت مدرسه رفتن و درس خواندن را پیدا کرد؛ او تا درجه لیسانس از دانشگاه تهران درس خواند، اما کوهستان و دشت و ایل کجا، زندان زندگی شهری کجا. این شد که محمد به دل ایل بازگشت، ایل او بخارای او بود.

دیری نپایید که عشایر در شیراز صاحب سازمان شد؛ محمد در این سازمان اسمی دست و پا کرد و شد رئیس آموزش عشایری. پس از آن محمد بهمن بیگی دانشسرای عشایری را به راه انداخت. هر دانش آموزی که شیشم می گرفت دو سال در دانشسرا آموزش می دید سپس به عنوان معلم راهی ایل خود می شد تا آنچه را آموخته به دیگران هم بیاموزاند. بدین ترتیب در مدت زمان اندکی تمام عشایر فارس – ممسنی، قشقایی و بویراحمد – صاحب کلاسهای درس شدند. این مدارس بعدها تعمیم پیدا کرد و سراسر ایران را شامل شد. دیگر افتخار مرد عشایر تنها اسب و تفنگ و گوسفند نبود آنها ابتدا به تحصیل علم می اندیشیدند. دختران برای اولین بار و به راستی هم برای اولین بار طعم شیرین سر کلاس درس نشستن را چشیدند.

انقلاب چندان به بهمن بیگی و هزاران دانش آموزش روی خوش نشان نداد، مدارس عشایری برچیده شدند و بهمن بیگی هم در شیراز تنها دل خوش به دیدن موفقیتهای دانش آموزان عشایری بود که از دانشگاههای داخلی و خارجی فارغ التحصیل می شدند. در این اثنا کتابهای "ایل من بخارای من"، "اگر قره قاچ نبود" و چند کتاب دیگر را به رشته تحریر درآورد.

بهمن بیگی این معلم بزرگ در یازدهم اردیبهشت در سن نود سالگی درگذشت. بنابر وصیتش قرار بود مزارش در یکی از مسیرهای کوچ عشایر باشد، اما انجام نشد و در کشن شیراز به خاک سپرده شد.

روحش شاد و یادش گرامی باد.